در درس قبل دانستیم كه از دو راه می توان به صفات خداي متعال پي برد .
اول : تفکر در کتاب خلقت دوم تدبّر در کتاب زندگی (قرآن)
بطور مثال : وقتی نظم و غایتمندی را در مخلوقات می بینیم حکیم بودن خداوند را در می یابیم .
هم چنين وقتی که قرآن کریم را می گشایم و با جمله ي « بسم الله الرحمن الرحیم » مواجه می شویم ، رحمان و رحیم بودن او را
درک می کنیم .
بدين ترتيب زيبايي هاي وجود خداوند را كشف مي كنيم و عشق و محبت خود را به او تقويت مي كنيم .
در ادامه ي اين راه در اين درس مي خواهيم بدانيم : ص 56
1- خداوند متعال چه صفاتی را دارا است ؟ چرا؟ خداوند وجود کامل است و هر وجود کامل همه ی صفات نیکو را داراست .
پس خداوند همه ی صفات نیکو را داراست . مانند : قدرت ، علم عدالت ، رحمت ، رازقيت ... ص 56
2- خداونداز چه صفاتی پاک و منزّه است ؟ چرا؟ صفاتی که از نقص و نیاز ناشی می شود خداوند از آنها مبرّا است . زیرا بعضی از
اوصاف از نقص ونیازحکایت می کنند. مانند عجز- جاهل ظالم ص 56
آيات درس : ص58- 57
|
هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ * هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ * هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الأسْمَاءُ الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . ( سوره حشر ، آيات 24 تا 22 ) |
|
|
همه ي صفاتِ نیکو ( و صفاتِ ثبوتی ) از آنِ خداست ، حمد و تسبیح فقط برای خداست و همه موجودات او را حمد و تسبیح میگویند . |
|
|
|
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ الْجِنَّ وَ خَلَقَهُمْ وَ خَرَقُوا لَهُ بَنِينَ وَ بَنَاتٍ بِغَيْرِ عِلْمٍ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَمَّا يَصِفُونَ . (سوره اَنعام ، آيه ي 100 ) تسبیح فقط برای خداست و او از هر شریکی ( و صفاتِ سلبی ) مبرّاست . |
پیام آیات ص 59
1- سوره ي حشر آيات : 24 الی 22
2 خالق باری حکیم عزیز مصور الرحمن الرحیم ملک قدوس سلام مومن مهمین .....
3 سوره ي انعام آيه ي 100
4 شرکاءالجن داشتن فرزند و همچنین صفاتی مانند فقر و نیاز جهل و عجز که نشانه کاستی است
متن : درس ص 59
1- چرا خداوند همه ی صفات نیکو را داراست ؟
مقدمه اول : خداوند وجودی کامل است و هر وجود كاملي همه ي صفات خوب و نيكو را دارد.
نتیجه : پس خداوند همه ی صفات خوب را داراست . ص 59
2- چرا خداوند صفاتي را كه نشان نقص و كاستي باشند ، ندارد ؟ زیرا پذیرفتن هر عیب و نقصی در خداوند به معنای پذیرش کامل نبودن
ا و و به معناي پذيرش محتاج و نیازمند بودن اوست . ، درحالی که خداوند مبرّا و منزّه از هر نیاز است . مثل جهل ، که نبودن علم
است ، ظلم ، که نبودن عدل است . ص 59
3- پذیرفتن هر عیب و نقصی در خداوند به چه معناست ؟ به معنای پذیرش کامل نبودن ا و و به معناي پذيرش محتاج و نیازمند بودن
اوست . ص 59
4- آيا مي توان هر صفتي را كه در مخلوقات مي بينيم به خداي متعال نسبت دهيم ؟ ص60- 59
هر حسن و كمالي كه مخلوقات دارند ، از خالق دريافت كرده اند . ادامه بنابراين خداوند سرچشمه ي همه ي كمالات مخلوقات است .
5- آیا می توانیم خداوند را دارای جسم ومحدود به زمان ومکان بدانیم ؟ توضیح دهید ؟ خیر . زیرا صفاتی که از نقص ومحدوديت مخلوقات
سرچشمه مي گيرند ، ادامه چيزهاي نيستند كه لازم باشد خداوند آن ها را دارا باشد .
6- صفات ثبوتی خداوند را تعریف کنید . صفاتی که جنبه ی کمالي دارند مثل قدرت ، علم و عدالت ... خداوند آن ها را داراست . ص60
7- صفات سلبی خداوند را تعریف کنید . صفاتی که از نقص و نیاز ناشی می شوندمانند عجز، جهل ، ظلم . .. از خداوند سلب مي كنيم
يعني خداوند این صفات را ندارد و از آن ها مبراست . ص60
تفکیک ص 60
کلیه صفات کمالی « ثبوتی » می باشند و صفاتی که از نقص ناشی می شود « سلبی » هستند به دل خواه از قسمت های خواسته شده استخراج و در جدول بنويسيد . ص60
حمد و تسبيح
1- حمد به چه معنی است؟ حمد به معنی « ستایش » در واقع بیانگر صفات ثبوتی خداوند است و هر ستایشی را در بر می گیرد .
( الحمدالله ) ص61
2- تسبیح خدا وند به چه معناست ؟ تسبیح به معنای « پاک دانستن » و « منزه دانستن » در واقع بیانگر صفات سلبی خداوند است ،
( سبحان الله ) ص61
تفکیک ص 61
صفات ثبوتی و سلبی را که در شعر آمده است استخراج کنید و از یکدیگر تفکیک نمایید .
صفات ثبوتیه : ملکا- پاکی راهنمایی- فضل توحید-حکیمی عظیمی کریمی رحیمی فضلی سزاوار سنایی سطر ششم هوالاول = ازلی هوالاخر =ابدی عزی جلالی علمی یقینی- نوری سروری جودی سخایی بدانی فزایی ( در همین سطر عالم بالغیب ستارالعیوب یمیت یحیی از هر بیت در یافت می شود ) احد صمد ملک توحید
صفات سلبیه : بري - رنج گداز درد نیاز بیم امید عیب خطا فهم شبه وهم نبد- خلق نبود خلق نبجنبی
بگردی بگاهی عیبی بیشی کمی لیس کمثله لیس له ضد
اندیشه و تحقیق : ص 63
1- ملاک و معیار توصیف خداوند به برخی از صفات چیست ؟ هر صفتی که نشانه کمالات و خوبی ها باشد می توانیم خداوند را با آن
توصیف کنیم مانند قدرت ، علم ، عدالت ، رحمت ، زیرا سر چشمه ی همه ی کمالات خداوند است .
2- چرا نمي توانيم برخي از صفات را به خداوند نسبت دهيم ؟ زیرا بعضی از صفات از نقص و نياز و كاستي حکایت می کنند و خداوند این صفات را ندارد و از آن ها مبراست .
3- چه تفاوتی میان صفات خدا و صفات انسان ها وجود دارد ؟
الف همه صفات کمالی در خدا است ولی انسان بعضی از آنها را که شکوفا شده دارد
ب صفات کمالی خداوند به صورت نامحدود است ولی صفات انسان محدود می باشد
ج صفات خداوند عین ذاتش بالفعل می باشد ولی صفات انسان بالقوه بوده ود رصورت شکوفاشدن به صورت محدود دیده می شود
چ در خداوند صفات ناشی از نقصو نياز دیده نمی شود ولی در وجود انسان صفات سلبی دیده می شود
چهار جمله ي حمد خدا سوره حمد و چهارجمله ي تسبیح : ذکر رکوع سجده تسبیحات اربعه تشهد نماز قسمتی از سوره اخلاص
الف : حمد : خدایا تو مهربانی، رحمتت همه را فرا گرفته است - خدایا تو بر پنهان و آشکار علم داری - خدایا تو با قدرت بی انتهایت
آسمان ها را خلق نمودی - خدایا تو با لطف گسترده ات همه موجودات را به کمال شایسته خود میرسانی
ب : تسبیح : پروردگار من اگر همه موجودات از خود استقلالی ندارند تو قائم بخود و برپادارنده دیگرانی - پروردگار من اگر همه عاجز
و ناتوانند تو قدرتمند و توانا هستی - پروردگار من اگر همه زوال پذیر و فانی اند تو باقی و ابدی هستی - پروردگار من اگر همه
موجودات روزی خور خوان نعمت تو هستند تو روزی بخش دیگران هستی
سوالات تستي :
1- کدام دسته از صفات ، صفات ثبوتی هستند ؟ الف . علم و قدرت و مکان داشتن ب . علم و رحمت و عجز
ج . جهل و عجز و مرگ د . رحمت و دانایی و قدرت
2- مکان داشتن خداوند یک نقص است زیرا: الف. در همه زمانها نیست ب . محدود به مکان خود است
ج . همه در نزد او حاضر نیستند د . به همه جا علم ندارد
3- درآیه ی شریفه ی « هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ » منظوراز « الْمُصَوِّرُ » چیست ؟
الف : صورتگر ب : هستی بخش ج : آشکار د: علم و قدرت
4- آیه ی شریفه ی << یسَبِّحُ لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَكِیمُ >> بیانگر کدام صفت است .
الف : تسبیح موجودات آسمان و زمین ب : خلقت آسمان و زمین
ج: وجود مخلوقات عالم د: حمد و سپاس موجودات آسمان و زمین
5- در آیه ی شریفه ی << هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَالِمُ الْغَیبِ وَالشَّهَادَةِ >> منظور از الشَّهَادَةِ چیست ؟
الف : ظاهر ، آشکار ب : گواهی ج : شهادت د : شهید
6- درآیه ی شریفه ی << سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یشْرِكُونَ >> خداوند ازچه چیزی پاک و منزّ است .
الف : ظلم به ستمگران ب :ازکفر کافران ج : از دورویی منافقان د : از شرک مشرکان
7- در آیه ی شریفه ی << وَفَجَّرْنَا فِیهَا مِنْ الْعُیونِ >> منظور از فَجَّرْنَا چیست ؟
الف : روان کردیم ب : می خورند ج : آفریننده د : بخشیدیم
8-- آیه ی شریفه ی << وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ >> چه دلیلی برای اثبات خدا ذكر می كند ؟
الف : حرکت خورشید بر مدار معین ب : تفاوت درخلقت موجودات ج : اندازه گیری معین د : حسابرسی دقیق
9- در آیه ی شریفه ی « سُبْحَانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا مِمَّا تُنبِتُ الْأَرْضُ وَمِنْ أَنفُسِهِمْ وَمِمَّا لَا يَعْلَمُونَ » منظور از خَلَقَ الْأَزْوَاجَ چیست ؟ الف : همه مخلوقات را جفت آفرید ب : ازدواج بهشتیان ج : حضور فرشتگان در زمین د : خلقت آسمان و زمین
10- آیه ی شریفه ی « وَآیةٌ لَّهُمُ الْأَرْضُ الْمَیتَةُ أَحْیینَاهَا وَأَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ یأْكُلُونَ » برای اثبات وجود خدا چه دلیلی را بیان می كند ؟
ج : ما زمین مرده را زنده كرده ودر آن دانه ای كه قوت وروزی شماست رویاندیم
11- در آیه ی شریفه ی « وَآیةٌ لَّهُمْ اللَّیلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ » چگونه برهانی برای اثبات خداست ؟
ج : وجود شب وروز خالق بی همتایی دارد كه باعث گردش نیكو ی این جهان است .
12- آیه ی شریفه « هو الله الذی لا اله الا هو عالم الغیب و الشهاده » به کدام صفات خداوند اشاره می کند ؟
برچسب: سوالات متن,درس دینی, ,
نویسنده: امین طبسی